බාමියන් බුදු පිලිම විනාශ කිරිමට උදව් කරන්න වුන ඔහු කියන්න කතාව

2001 දී මොහොමඩ් ඔමාර් නම් තලේබාන් නායකයාගෙ අණ මත බාමියන් බුදු පිලිම විනාස කිරිමට සෙයිඩ් මිර්සා හොසෙයින්ට සිදු විය. වසර 15 පසු බිබිසි හමුවේ එම  අමිහිරි සිදු විම ඔහු මෙසෙ පවසා ඇත.

" මම කවදාවත් හිතුවෙ නෑ ඔවුන්ට ඒක  විනාශ කරන්න ඕනිවෙයි  කියලා. බාමියන් බුදු පිලිම තුනක් තිබුනා.මෙහෙ මිනිසුන්ට එය ගොඩාක් වටිනවා ..සංචාරකයන් මෙහෙ එන්නෙ ඒක බලන්න. බාමියන් පිළිම අපේ අභිමානවත් සම්පතක්. මම සාමාන්‍ය ගොවියෙක් වෙලා හිටියෙ. මම ජිවත්වෙලා හිටියෙ මෙහෙ තියෙන්න ලෙන් වල.  බාමියන්ව  අල්ලගන්න ඔහුන් එන්නවා කියලා ආරංචියක් ආවා.ඔවුන් ඇවිත් මාව හිරකාරයෙක් කරගත්තා. ඔවුන්ට තවත්  සියයක් විතර හිරකාරයො හිටියා.
ඔවුන් කරපු පලමු දේ බර අවි වලින් බුදුන් ඉදිරිපිට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමයි. ඔවුන් උත්සාහ කරා යුධ ටැංකි සහ රොකට් වලින්. නමුත් ඔවුන්ට එය විනාශ  කරන්න බැරි වුනා. ඉන්පසුව ඔවුන් පුපුරණ ද්‍රව්‍ය අරගෙන ආවා.
අපි පුපුරණ ද්‍රව්‍ය ඉවත්කරගෙන ,පිලිම වලට සවි කරන්න අරගෙන ගියා. අපිට පුලුවන් කමක් තිබුන් නෑ කියන්න අපි බුදුන් පුපුරවන්නෙ නෑ කියලා. එහෙම කලා නම් ඔවුන් අපිව මරා දානවා. තලේබාන් සටන්කාමීන් තුවක්කු එක්ක හිටගෙන ලෑස්ති වෙලා හිටියේ අපි වැරද්දක් කලොත් අපිට වෙඩි තියන්න...මම පුපුරණ ද්‍රව්‍ය ටොන් එකක්,දෙකක් එහාට රැගෙන ගියා,ඔවුන් බුද්ධාව පුපුරන කොට මම පැත්තක කුඩා පල්ලියක් ඇතුලේ  හිටියේ ලොකු  පිලිමෙට මුහුණලා. පල්ලිය මේ ආකරයෙන් කම්පා වුනා( අත් වලින් එහා මෙහා කරමින් ඔහු පෙන්විය) . අපිව දුවිලි සහ සුන්බුන් වලින් ආවරණය වුනා.
තලේබාන් වරුන් නටමින්,ප්‍රීති ඝෝෂා කරා..ඔවුන් කිවා අපි විනාශ  කරා තවත් රූපයක් ඒබ්‍රහම් ගේ වගේ කියලා.බුදුන් විනාශ කරලා අවුරුදු 15  වෙන්නවා.මට ලොකු දුකක් දැනෙනවා..ඒ විනාසය දකින කොට. ඒක ලොකූ  මානසික වදයක් .එය මෙහෙ මිනිසුන්ගේ ආදයම් ලබාදෙන මාර්ගයක් වුනා.මට  ගොඩාක් කණගාටුවක් දැනෙනවා."

මෙම  සිදුවිම් පසුව 2013 ඇෆ්ගනිස්තානයේ එම අමිහිරි මතකය සිහි කරමින් පැවති අනුස්මරණ අවස්තාවෙ බාමියන් පිලිම ගැන සිහිකරමින් ඔහුන් ගැයු ගීත මෙසෙය.

Hazaragi song buddhas ceremony -2013
https://youtu.be/EA_WVUrwiOM

Bisharat Bashik -  Bamiyan
https://youtu.be/y_vNo6ZzCSE

"මේ ප්‍රදේශය දියුණු කිරීමට නම් විනාශ කර දමන ලද බුදු පිළිම යළිත් ඉදිකළ යුතුයි. එවිට පාරවල්ද, හෝටල්ද, ආපන ශාලාද, ගුවන් තොටුපළවල් ද මෙහි ඉදිවනු ඇත." මොහොමඩ් අක්‌බාරි නමැති නීතිඥවරයා කියා සිටියි. එසේ කළොත් බාමියන් ප්‍රදේශය යළිත් සංචාරකයන්ගෙන් පිරී යනු ඇතැයිද අක්‌බාරි සඳහන් කරයි. විනාශ කර දමන ලද මෙම බුදු පිළිම යළි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට ලෙහෙසියෙන්ම පුළුවන් බව ජර්මනියේ මුනිඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයන් කීප දෙනකු කියා සිටිති. ඒ සඳහා උදව් කිරීමට තමන් සූදානමෙන් සිටින බවද ඔව්හු සඳහන් කරති.මෙම බාමියන් පිලිම විනාශ කිරිම පිලිබදව ලෝක ඉස්ලාම් රටවල සමුළුව දි විශේස සභා වාරයක් කැදව තම විරෝධය  සවුදිය ,ඩුබායි ,පාකිස්තානය ආදි රටවල් ප්‍රකාශ කර ඇත.තවද ඉන්දියාව මෙම දැවැන්ත පිලිම නටබුන් ප්‍රවෙශමෙන් ගලවා කෙසේ හෝ එම දැවැන්ත පිලිම ඉන්දියානු භුමිය තුලට ප්‍රවාහන කිරිමට  සහ වියදම් දැරිමට ඉදිරිපත් විය.ජපානය ද එම විකල්පය සහ විනාශය වැලැක්වීම සදහා  අවශ්‍ය මුදල් ඔනෑම ප්‍රමාණයක් ලබාදිමටද,තලේබාන් වරුන්ට එම පිලිම නෙත ගැටිම අකැප නම් එවා ආවරණය කිරිමටද ඉදිරිපත් විය.පවතින අස්තාවරභාවය සහ අවදානම මතින් අද මෙකි කටයුතු අඩපණ ඇති නමුත් යුනිස්කෝ සහ ඇෆ්ගනිස්තාන රජය ,සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන එකතු වි යලි බාමියන් පිලිම ගොඩ නැගිමට කටයුත් කරමින් පවති.